مقاله ها

[05]

قانون سوم نیوتون

هر وقت یه جسم به یه جسم دیگه نیرو وارد کنه، اون جسم هم دقیقا و با همون اندازه و در جهت مخالف، به جسم اول نیرو وارد میکنه.

فیزیکنیوتون از صفر

فرض کن که شما در فضا در حال فضانوردی هستی و یه آچار گرفتی دستت و از سفینه ات اومدی بیرون که موتور سفینه ات رو تعمیر کنی که یهو طناب ایمنی پاره میشه.

image

در این حالت هرچقدر هم که دستو پا بزنی هیچ فایده ای نداره چون هیچ نیرویی از بیرون نیست که بتونه شمارو جابجا کنه و در نتیجه شما یه لنگه پا وسط فضا معلق میمونی.

در این شرایط، فاصله شما بین مرگ و زندگی، قانون سوم نیوتون هست و قانون سوم نیوتون میگه که هر وقت یه جسم به یه جسم دیگه نیرو وارد کنه، اون جسم هم دقیقا و با همون اندازه و در جهت مخالف، به جسم اول نیرو وارد میکنه.

image

پس اگر آچار رو با تمام زورت در جهت مخالف سفینه پرت کنی، آچار هم تورو با همون زور به سمت سفینه ات هل میده و شما آروم آروم به سمت سفینه ات به حرکت در میای.

البته آچار شاید یک کیلو باشه کلا ولی تو و لباس فضاییت شاید حدود ۲۰۰ کیلو باشید پس اون نیرو که گفتم به آچار یک کیلویی، ۲۰۰ برابر بیشتر شتاب میده و اگه مثلا آچار با ۱۰ متر در ثانیه حرکت کنه، شما با ۵ سانتیمتر در ثانیه به حرکت در میای که خیلی کمه ولی به هر حال شمارو نجات میده.

image

موشک هم دقیقا همین کارو میکنه و فقط بجای آچار، سوختش رو آتیش میزنه و اکسیژنی که برای آتیش لازمه رو هم همراه خودش داره و هر ثانیه کلی گاز داغ رو با سرعت وحشتناک به عقب پرت میکنه و ازون سمت گاز هم موشک رو به جلو هل میده و برای همین هم هست که موشک حتی به هوا هم هیچ احتیاجی نداره و حتی توی خلا هم کار میکنه.

image

تا الان فهمیدیم که نیرو ها جفت و هم اندازه هستن و در جهت مخالف بهم نیرو وارد میکنن، ولی خب چطوریه که این نیروها همدیگه رو خنثی نمیکنن و چطوریه که ما میتونیم چیزی رو تکون بدیم؟

جواب اینم ساده اس و این دو تا نیروی جفت هیچ وقت روی یه جسم وارد نمیشن، مثلا نیرویی که تو به آچار وارد کردی، آچار رو تکون داد و نیرویی که آچار به تو وارد کرد، تورو تکون داد و فقط زمانی دو تا نیرو همدیگه رو خنثی میکنن که هر دوتاشون روی یه جسم وارد بشن.

مثلا همون مثالی که زدم و ماشینم خاموش کرده بود و داشتم هلش میدادم و برام سوال شده بود که من چطور ماشین به این سنگینی رو میتونم تکون بدم؟

برای اینکه ببینیم یه چیزی تکون میخوره یا نه باید نیروهایی رو بررسی کنیم که روی خود جسم وارد میشن.

در مثال هل دادن ماشین:

ماشین تورو به عقب هل میده و زمین تو رو به جلو هل میده و اگه این هل زمین از هل ماشین بیشتر باشه، تو میتونی جلو بری.

image

تو ماشین رو به جلو هل میدی و اصطکاک چرخ ماشین با زمین اونو به عقب نگه میداره و اگه هل تو بیشتر از اصطکاک چرخ ماشین با زمین باشه اونوقت ماشین هم باهات راه میفته و شروع به حرکت میکنه.

برای همین هل دادن ماشین توی سربالایی و زمین یخ زده و اینا متفاوت هست چون شیب و اصطکاک کفشت با زمین و اصطکاک چرخ ها و ... و اینا همه مهمن و من دیگه حال ندارم توضیح بدم اینارو ولی اصلا وقتی هم که راه میری دقیقا همین اتفاق میفته و پاهات زمین رو به عقب هل میدن و زمین تورو به جلو هل میده و در نتیجه حرکت میکنی.

image

تا اینجا همه نیروهایی که دیدیم با برخورد کردن و هل دادن و کشیده شدن و اینا بود یعنی یه جسمی باید با یه جسم دیگه تعامل میکرد و خب اینجا میرسیم به مثال معروف سیب نیوتون!

یه سیب رو در نظر بگیر که از درخت میفته.

نه کسی این سیب رو هلش داده و نه کسی کشیدتش پایین و نه چیزی بهش برخورد کرده ولی یهو واس خودش از شاخه ول میشه و میفته پایین!

پس اینجا کی داره به سیب نیرو وارد میکنه؟

اصلا چرا سیب همیشه میفته پایین و چرا هیچوقت هوا نمیره؟