هل بده!

چند سال پیش تازه گواهینامه گرفته بودم و در یک روز بارانی در ترافیک یکی از اتوبان های تهران، ماشین تصمیم گرفت خاموش کنه!

این یک تجربه ای هست که آرزو میکنم خداوند نصیب گرگ بیابان هم نکنه و خب در این شرایط شما مجبوری ماشینو خلاص کنی و با یه فلاکتی ماشین رو ببری یه کناری تا ببینی چه مرگش هست.

شما برای اینکه ماشین رو ببری به یه کناری، طبیعتا باید هلش بدی.

در اون لحظه که من داشتم ماشین رو هل میدادم، برای اولین بار به شکل حیاتی برام سوال شد که چرا باید ماشین رو هل بدم تا حرکت کنه؟

بعد چرا وقتی زور بیشتری میزنم ماشین سریع تر جلو میره و وقتی زور نمیزنم ماشین وایمیسته؟

این جدی به قدری برام سوال شده بود که بوق زدن ملت هم نمیشنیدم و کاملا در دنیای خودم بودم و مغزم درگیر شده بود که این چه وضعیه و اصلا من چطور میتونم ماشین با این سنگینی رو به این راحتی جا به جا کنم؟

البته ذهن آدمیزاد خیلی راحت این سوال رو کلا اسکیپ میکنه و خب معلومه دیگه یه چیزیو که هل ندی، وایمیسه و اگه هلش بدی حرکت میکنه!

مثلا یکی از بهترین خاطرات کودکی من هل دادن چرخ های فروشگاه رفاه بود و واقعا از هل دادن این چرخ ها در بین ققسه ها ذوق مرگ میشدم و کلی تکنیک دریفت و تک چرخ و اینا بلد بودم و گاها برای اینکه هیجان کار بالا بره، با سرعت این چرخ رو هل میدادم بعد ولش میکردم و بعد بدو بدو سعی میکردم از چرخ جلو بزنم و ازونور بگیرمش و این کارمندان فروشگاه رفاه همیشه پشماشون میریخت و دنبالم میکردن و همینم حال میداد و من با چرخ و بدون چرخ فرار میکردم و خلاصه یک وضعیتی بود و امیدوارم حلالم کنن.

ولی همین هم جای سوال هست، چطور میشد که من چرخ رو هل میدادم و بعد ولش میکردم و چرخ به حرکت خودش ادامه میداد؟

این شاید جوابش به نظر ساده باشه ولی واقعیت اینه که هزاران سال از فیزیکدان ها زمان برد که همین مسئله خیلی ساده رو حل کنن!

مثلا در درجه اول، شما میتونی بگی که خب خیلی ضایعس دیگه اگه یه چیزیو هل ندی، وایمیسه!

ارسطو هم با شما موافق هست و حدود ۲۴۰۰ سال پیش دقیقا همین حرف رو زد و گفت هرچیزی که داره حرکت میکنه، قطعا یه چیزی هم داره هلش میده و هر موقع هل دادن تموم بشه، حرکت هم تموم میشه و جسم برمیگرده سر حالت طبیعیش و ساکن میشه.

ولی خب همون چرخ فروشگاه رفاه هم ثابت بود، و تا زمانی که من هلش میدادم که حرکت میکرد ولی اگه بدو بدو هلش میدادم و ولش میکردم، بازم تا یه مدتی به حرکت خودش ادامه میداد و چند ثانیه طول میکشید تا متوقف بشه ( یا کوبیده بشه به قفسه ها و خسارت به بار بیاره )

ولی طبق حرف ارسطو، چرخ باید همونجا که من ولش میکردم وایمیستاد، ولی چطور شد که به حرکت ادامه داد؟ پس بعد من کی داشته چرخ رو هل میداده؟

ارسطو برای اینم جواب داشت و میگفت که هوایی که پشت چرخ هست، بعد از من هم چرخ رو به جلو هل میده، ولی خب هوا جلوی چرخ هم هست و چطور میشه که فقط هوای پشت چرخ میتونه هل بده و چرا هوایی که جلوی چرخ هست نمیتونه همزمان چرخ رو به عقب هل بده و از خسارت جلوگیری کنه؟

هوووووم ☕️

حالا یه فکر عجیب! شاید ما از اول داشتیم سوال اشتباه میپرسیدیم و داریم دنبال یه چیزی میگردیم که داره چرخ رو هل میده. یعنی ما دو حالت میتونیم سوال رو بپرسیم:

چرا x حرکت میکنه؟
چرا x وایمیسه؟

ما الان دنبال چیزی میگردیم که ماشین رو حرکت میده یا چرخ رو حرکت میده، ولی شاید باید دنبال اون چیزی بگردیم که باعث میشه ماشین دیگه حرکت نکنه یا باعث میشه چرخ از حرکت وایسه؟